Ζητήματα τεχνικής και πολιτικής εφαρμογής
Η εφαρμογή του Π.Δ.54/2018, που καθιερώνει το νέο Λογιστικό Πλαίσιο της Γενικής Κυβέρνησης, αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη προσπάθεια εκσυγχρονισμού της δημοσιονομικής διαχείρισης του ελληνικού Δημοσίου των τελευταίων δεκαετιών. Με ορίζοντα πλήρους εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2026 και το 2025 να λειτουργεί ως έτος προετοιμασίας, η μεταρρύθμιση αυτή δεν αφορά μόνο τεχνικές διαδικασίες, αλλά εμπεριέχει μια βαθιά θεσμική αλλαγή, καθώς επηρεάζει τη λειτουργία του συνόλου των φορέων της Γενικής Κυβέρνησης: Υπουργεία, Δήμους, Περιφέρειες, ΝΠΔΔ, νοσοκομεία, οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης και άλλους δημόσιους οργανισμούς.
Το νέο Λογιστικό Πλαίσιο θέτει τα θεμέλια για να συμπεριληφθεί η Ελλάδα στην ομάδα των προηγμένων χωρών που εφαρμόζουν διεθνώς τη λογιστική του δεδουλευμένου στον Δημόσιο Τομέα.
Το Π.Δ. 54/2018:
- ομογενοποιεί την χρηματοοικονομική πληροφόρηση όλου του Δημοσίου Τομέα, καταργώντας τα Κλαδικά Λογιστικά Σχέδια
- εισάγει την καινοτομία της χρήσης ενιαίου Λογιστικού Σχεδίου για σκοπούς Προϋπολογισμού και Λογιστικής
- βελτιώνει τον τρόπο υποβολής στοιχείων στην Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς το νέο Σχέδιο Λογαριασμών (οικονομική ταξινόμηση) είναι σύμφωνο με τα πρότυπα του Ευρωπαϊκού Συστήματος Λογαριασμών (European System of Accounts – ESA), και του Συστήματος Κυβερνητικών Στατιστικών Οικονομικών Στοιχείων (Government Finance Statistics – GFS)
- εισάγει αρχές και πρότυπα που συνάδουν με τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα του Δημοσίου Τομέα (IPSAS).
Η μετάβαση στο νέο Πλαίσιο απαιτεί – όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό – βαθιές τεχνικές και οργανωτικές αναπροσαρμογές, ενώ σηματοδοτεί και μια δομική αλλαγή κουλτούρας στη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών. Η τεχνική εφαρμογή της νέας Λογιστικής Μεταρρύθμισης αποτελεί μια σύνθετη και πολυεπίπεδη διαδικασία, που απαιτεί ευρεία κινητοποίηση πόρων και ανάπτυξη συνεργειών (πανεπιστημιακά – ερευνητικά ιδρύματα, εξειδικευμένους συμβούλους κ.α.). Στην «καρδιά» των νέων αλλαγών βρίσκονται κρίσιμες ενέργειες όπως η καταγραφή και αποτίμηση της δημόσιας περιουσίας, ο επανασχεδιασμός των πληροφοριακών συστημάτων, η αναδιατύπωση των οικονομικών καταστάσεων, καθώς και η εκπαίδευση του προσωπικού.
Μέχρι σήμερα έχουν εκδοθεί δώδεκα (12) Λογιστικές Πολιτικές με τις οποίες αναλύονται οι νέες αρχές, παραδοχές, κανόνες και πρακτικές καθώς και τέσσερις (4) εγκύκλιοι, με τις οποίες δίνονται συγκεκριμένες οδηγίες. Ιδιαίτερη σημασία για το τρέχον έτος, έχει για τους φορείς Γενικής Κυβέρνησης η εγκύκλιος «Εφαρμογή ΛΠΓΚ στις λοιπές οντότητες της Γενικής Κυβέρνησης» (ΑΔΑ: ΨΦΚΒΗ-Δ13), καθώς και για 340 εξ αυτών που αποτελούν την «πιλοτική περίμετρο ενοποίησης», η «Αναδιατύπωση οικονομικών καταστάσεων φορέων-πιλότων ΓΚ για την κατάρτιση των Ενοποιημένων Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων της ΓΚ» (ΑΔΑ: 96Ν0Η-ΤΑΣ).
Στο πλαίσιο αυτό, οι φορείς της Γενικής Κυβέρνησης καλούνται να κάνουν πράξη τη Λογιστική Μεταρρύθμιση με τεκμηριωμένο, ομοιογενή και αποτελεσματικό τρόπο, παρά τις σοβαρές προκλήσεις και αδυναμίες που αντιμετωπίζουν: ελλιπείς ή ανενεργοί μηχανισμοί καταγραφής, σημαντικά κενά σε εξειδικευμένο προσωπικό, απαρχαιωμένα πληροφοριακά συστήματα (ERP). Η ανάγκη για επιμόρφωση και τεχνική υποστήριξη προβάλλει ιδιαίτερα έντονη, ιδίως στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Απαιτείται σημαντική ενίσχυση με πόρους και τεχνογνωσία.
Ωστόσο, η επιτυχής εφαρμογή της νέας λογιστικής μεταρρύθμισης δεν είναι μόνο ζήτημα τεχνικής φύσεως· είναι πρωτίστως ζήτημα πολιτικό. Απαιτεί σταθερή πολιτική βούληση σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης και ρητή δέσμευση των επικεφαλής των δημόσιων φορέων για την προώθηση μιας ουσιαστικής θεσμικής αλλαγής, που δεν θα μείνει στα χαρτιά. Η πολιτική εφαρμογή της μεταρρύθμισης προϋποθέτει οι διοικήσεις των Υπουργείων, των ΟΤΑ, των Νοσοκομείων, των Πανεπιστημίων και των λοιπών φορέων της Γενικής Κυβέρνησης να αναγνωρίσουν τη στρατηγική σημασία της αλλαγής και να την εντάξουν στον πυρήνα της στρατηγικής τους.
Η εφαρμογή του Π.Δ.54/2018 αποτελεί μια μεγάλη ευκαιρία για τους φορείς αυτούς να εκσυγχρονίσουν τα λογιστικά τους συστήματα. Να οργανώσουν τη χρηματοοικονομική πληροφορία κατάλληλα για τη λήψη αποφάσεων, για τον προγραμματισμό, τον έλεγχο και την αξιολόγηση της απόδοσης. Να μπορούν να παρακολουθούν τις κοστολογικές πληροφορίες για υπολογισμό των πόρων που αναλώνονται από τις δράσεις και τα προγράμματά τους. Μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο διοίκησης και λήψης αποφάσεων.
Η θεσμική αυτή αλλαγή, είναι σαφές, πως δεν μπορεί να γίνει χωρίς όραμα και βούληση, κοινώς ηγεσία, αλλά και δέσμευση πόρων – τόσο οικονομικών, για την ανάπτυξη πληροφοριακών υποδομών και την πρόσβαση σε τεχνική βοήθεια και συμβουλευτική υποστήριξη, όσο και ανθρώπινων, με την ενίσχυση των φορέων σε εξειδικευμένο προσωπικό και τη διαρκή επιμόρφωση των στελεχών τους. Απαιτείται ένα καθαρό πολιτικό μήνυμα ότι η μετάβαση στο νέο Λογιστικό Πλαίσιο είναι εθνική προτεραιότητα και όχι μια τυπική συμμόρφωση σε εξωτερικές απαιτήσεις.
Συνοψίζοντας, η μετάβαση στο νέο Λογιστικό Πλαίσιο δεν αποτελεί μια ακόμη γραφειοκρατική «άσκηση», αλλά μια σημαντική πρόκληση για τον Δημόσιο Τομέα στην Ελλάδα. Η επιτυχία του θα εξαρτηθεί από την ικανότητα των φορέων να σχεδιάσουν μεθοδικά, να επενδύσουν και να συνεργαστούν αποτελεσματικά με στόχο την ενίσχυση της λογοδοσίας, της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας στη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών, θέτοντας τις βάσεις για ένα σύγχρονο, διαφανή, βιώσιμο και αποτελεσματικό Δημόσιο Τομέα.
Θάνος Πολύδωρος, Οικονομολόγος, Διευθύνων Σύμβουλος ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ Α.Ε. & Δρ. Γαβριήλ Κουρής, Διοικητικός Επιστήμων, Σύμβουλος Οργάνωσης & Διοίκησης Ο.Τ.Α., Business Development Manager ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ Α.Ε.